Ach, Hansie toch

Even was er een opleving, namelijk de publieke terugkeer van mijn voormalige lievelingsminister uit Paars 1: Hans Wijers. Ik vond hem destijds al een verfrissende verschijning in de politiek, juíst omdat hij niet als een politicus sprak, maar rechttoe rechtaan, no-nonsense en in kraakhelder Nederlands. Dat had-ie niet verleerd, bleek dertig jaar later. Ok, iemand ‘leugenaar’ noemen, ook als het slachtoffer zelf leugen na leugen opstapelt, is niet netjes.

Dat biechtte hij in een bijna stalinistische show-persconferentie ook keurig op. Stamelend vanaf een A4’tje, hoe tragisch. Zelfs met het morele mes van het likkebaardende journaille op de keel, kon hij zich niet herinneren leugenaar gezegd te hebben, maar het was al met al een ongelukkige woordkeuze: had-ie niet moeten doen – klaar! Journalist Eric Smit pleitte hem een dag later alsnog vrij en alles leek met een sisser af te lopen. Niet dus. Al na een paar uur dook het feeks-appje op. Prachtig woord overigens, feeks. Het geeft het veel plattere ‘heks’ een zeker cachet. Over de toepasselijkheid in deze kwestie doe ik geen uitspraak. Hoe dan ook: exit Wijers, welkom saaie Haagtaal. 

Hélemaal klaar mee

Na een week of drie radiostilte brak fase twee van de formatie aan, nu onder leiding van Rianne Letschert. Vriendelijke, intelligente en competente mevrouw, lijkt me. Geen mening over. Wél over het formatie-idioom dat nu onder haar hoede rondzingt. Ik pakte mijn kladblok er dus maar weer bij en begon te noteren. Na zeven dagen nieuws over de onderhandelingen tussen D66, CDA en VVD had ik welgeteld 48 unieke oneliners verzameld, de een nog ziellozer en nietszeggender dan de ander.

En toen, ineens, was ik het zat. Zoals ik dit hele jaar ondertussen zat ben. Ik wil dat het ophoudt, en dat iedereen weer normaal gaat praten. Niet voor niets de eerste wet van Tekstwerf. Ik heb de hele clichéberg bij elkaar geveegd en in AI gedonderd, met de opdracht om er een winterverhaal van te maken. Locatie: landgoed De Valkenheuvel. De rest van de prompt is bij de redactie opvraagbaar.

Zo, en nu: krans erom, piek erop en bol erin – klaar met dit jaar, om met Wijers te spreken. En ja, ik gebruikte net een em dash. Helemaal zelf, omdat ík dat bepaal. Veel leesplezier, tot volgend jaar.

De Geest van De Valkenheuvel: een AI-wintervertelling
 

Personages

• Jorn Bette
• Robbie Lanthen
• Daisy Gölzelin

Locatie

De grote salon van landgoed De Valkenheuvel. Buiten dwarrelen dikke, zachte sneeuwvlokken. Binnen knettert de haard. Toch heerst er spanning. Drie figuren zitten vermoeid rond een tafel vol papieren.

JORN (schenkt thee in)

Overdag samen wandelen, 's avonds samen borrelen – en tóch komen we er niet uit. Hoe zit jij erin, Robbie?

ROBBIE (stralend)

De sfeer is goed. Wat zeg ik: het is een heel fijne sfeer! Er ligt ook al een basis, met sterke bouwstenen. Nee echt, er ligt een goed vloertje voor de komende weken.

DAISY (scherp)

Een vloertje? We moeten Nederland uit het slop trekken. De problemen met beide handen aanpakken! Maar bij wie komt de rekening te liggen?

JORN

Daarvoor bestaan meer varianten, en die zijn we nu juist aan het uitwerken. Maar de essentie is: We hebben grote ambities. Rete-ambitieuze doelen zelfs. We willen flink investeren.

DAISY (onderbreekt)

Mooi, maar nogmaals: wáár komt het geld vandaan, Jorn? Dát is de fundamentele vraag. Het financiële plaatje moet kloppen.

ROBBIE (sussend)

Het is een lastige puzzel, dat geef ik toe. Pijnlijke keuzes zijn daarbij onvermijdelijk. Maar we hebben de intentie om er samen uit te komen.

JORN

Intentie? Da’s niet genoeg. We moeten draagvlak creëren! Brede steun is essentieel. We kunnen niet langer in dit achterkamertjesproces blijven hangen. We moeten partijen erbij betrekken, en op belangrijke thema’s gericht de samenwerking zoeken.

DAISY

Stabiliteit is het uiteindelijke doel, Jorn. Geloof in een stabiele club, daar begint het mee. Zonder vertrouwen wordt het niks.

ROBBIE (knikt heftig)

Precies! Oprechte interesse in de ander hebben. Onderlinge relaties verstevigen. Goede gesprekken voeren over hoe je met elkaar omgaat. Dát is fatsoen.

JORN (zucht)

Fatsoen, heel belangrijk. Maar ondertussen liggen alle opties nog op tafel. We kunnen op dit moment geen conclusies trekken. Inhoudelijk wil ik dus ook niets kwijt.

DAISY

“Ik wil nog niets over de inhoud kwijt?” Dat roep je nu al drie weken! Ik vind dat we het eerlijke verhaal moeten vertellen, en snel ook.

ROBBIE (bemiddelend)

Zeker, maar we staan in Nederland voor grote uitdagingen die om gedurfde keuzes vragen. Daar wil ik nu dus nog liever even niets over zeggen. Haastige spoed…

JORN EN DAISY (in koor)  

Ró-bbie!

Stilte. Het haardvuur knispert en verspreidt een oranje gloed. Buiten luidt een kerkklok.

JORN (zacht, bijna fluisterend)  

Luister, we hebben een geweldige dynamiek samen. Verwachtingen en irritaties uitspreken naar elkaar, dat lukt ons in elk geval wél. Dat is toch een solide basis?

DAISY (glimlacht moeizaam)

Snel zaken doen, daar zijn we allemaal voor. Maar mijn vraag blijft: wie gaat de rekening betalen? Wat is daarvoor het meest realistische scenario?

ROBBIE (staat op, loopt naar het raam en staart voor zich uit)

Ik heb vertrouwen dat het kan. Nee, de overtuíging dat het kan! Misschien niet omdat we het allemaal met elkaar eens zijn, maar omdat we aan willen blijven haken.

JORN (komt naast Robbie staan)

Juist! Een positieve agenda. Dat is wat Nederland nodig heeft.

DAISY (voegt zich bij hen)  

Dan moet het nú gebeuren, jongens. Geen smoesjes meer over "daar wil ik nog niets over zeggen". Het gaat om cruciale, breed-maatschappelijke vraagstukken. Ons land moet van de rem en uit het slop!

Zwijgend kijken ze alle drie naar buiten, de sneeuw daalt gestaag neer op een witte, vredige wereld.

ROBBIE

Morgen is het Kerstmis…

JORN (maakt een zuigend Hjah-geluid)

En daarna begint een nieuw jaar...

DAISY (kordaat)

Dan maar gedurfde keuzes. Pijnlijke keuzes. Maar wel sámen!

ALLE DRIE (ze lopen terug naar de tafel)

Oké, kom op dan!

Ze pakken hun pennen. In de verte zingt een kinderkoor. Het sneeuwt harder. Het haardvuur laait op.

---

Doek.

EPILOOG

Of ze Nederland uit het slop trekken? Dat zien we in 2026. Maar op landgoed 
De Valkenheuvel, die winternacht, geloofden drie mensen – heel even – dat het mogelijk was.