Tien tips voor een goed interview

1. Heb oprechte interesse

Het lijkt een open deur, maar zo eenvoudig is het toch niet – je moet dingen echt willen weten. Mensen voelen namelijk feilloos aan of je aandacht voor ze hebt of alleen je lijstje afwerkt. Empathie en persoonlijke belangstelling moeten dus in je karakter zitten. En in je voorbereiding, zodat je de spannendste krenten uit de pap kunt halen. Kost het je moeite? Stel dan andere vragen. Loopt het gesprek daarna nog steeds stroef? Bedenk dan wat je moeder vaak zei: ‘Dan máák je maar zin!’

2. Voer een gesprek, geen vraaggesprek

Vermijd het schoolkrantinterview: vraag, antwoord, volgende vraag. Pingpongdialogen leveren keurige reacties op, maar zelden verrassende inzichten. Een goed interview is een gesprek, een tango tussen vraag en antwoord. Reageer, stimuleer, vraag om uitleg of wijk juist van het pad af. Alleen dan ontstaat ruimte voor informatie die je lezer niet zag aankomen.

3. Stel open vragen

Vrijwel iedereen weet dit. Toch hoor je het de beste interviewers doen: gesloten vragen stellen. Daarop kun je maar met één woord antwoorden: ja, nee, soms, nooit, misschien. Levert weinig op. Bij open vragen is dat onmogelijk; ze dwingen de geïnterviewde tot een uitgebreid(er) antwoord. Goed om te weten: gesloten vragen beginnen altijd met een werkwoord (heb je, doe je, wil je, ga je). Open vragen met een vragend voornaamwoord. Gebruik daarbij gerust de blotebillenbank: de vijf W’s (Wie, Wat, Waar, Wanneer en Waarom) die gezellig samen op een grote H (Hoe) zitten. [afbeelding]

4. Hou jezelf (en je vragen) klein

Een interview is geen podium om te laten zien hoe slim, scherp of belezen jij bent. Interviewers die zelf te veel praten, halen minder uit hun gesprekspartner. Hetzelfde gebeurt als je het antwoord al in de vraag verstopt. Of bij ‘kampioensvragen’, zoals we van oer-interviewer Hanneke Groenteman leerden. Dat zijn ‘ste-vragen’, zoals: wat vond je het leukste, mooiste, ergste… Je gaat daarmee voorbij aan kansrijke nuances, want misschien was er wel meer dan één ding leuk, mooi of erg. 

5. Vraag door

Het eerste antwoord dat iemand geeft, is zelden het interessantste. Sterker: het is vaak het antwoord dat diegene al talloze keren heeft gegeven – sleets, routineus en veilig. Vraag daarom door op wat iemand zegt. Daarna weer. En wéér. Voel aan wanneer het gesprek begint te schuren, waar de ‘makkelijke’ antwoorden ophouden. Precies daar, op de rand van het comfortabele, zit je verhaal.

6. Durf te zwijgen

Onthoud: er zijn twee dingen waar mensen niet tegen bestand zijn – aandacht en stilte. Beide maken de tongen los. Hou na een antwoord dus gewoon even je mond. Een paar seconden, ook al voelen ze als een eeuwigheid. Ongemakkelijke stiltes zijn niet erg, eerder nuttig. Voor de geïnterviewde zijn ze vervelender dan voor jou. Die denkt namelijk dat het eerste antwoord niet volstond en gaat – als je maar lang genoeg durft te zwijgen – vanzelf aanvullen, vaak met iets dat dieper zit en interessanter is.

7. Maak contact

Neem het interview op. Niet alleen om het later makkelijker te laten transcriberen, maar vooral om je handen én ogen vrij te hebben. Je bent geen reporter met een blocnote, maar een gesprekspartner met een doel: een relevant en leesbaar verhaal maken. Concentreer je volledig op het gesprek, blijf iemand aankijken en schenk diegene al je aandacht; zonder aantekeningen te maken of krampachtig te denken: ‘Dit moet ik onthouden’. Die focus betaalt zich direct uit, in de kwaliteit van de antwoorden.

8. Schets beelden, verwoord geen meningen

“Wat vond je daarvan?” levert een oordeel op. “Wat gebeurde er toen?” een beeld. En beelden maken véél meer impact dan abstracte gedachten. Natuurlijk kun je om iemands visie of opvatting vragen, maar leid je gesprekspartner daarbij van het algemene naar het concrete: van mening naar moment, van samenvatting naar scène. Handig hulpmiddel: vraag om – het woord zegt het al – voorbeelden. 

9. Wees flexibel

Verdiep je in de achtergrond van je gesprekspartner en natuurlijk in het onderwerp. Dat schept vertrouwen en voorkomt naïeve vragen. Maar durf je lijstje los te laten als het gesprek spontaan een andere – zinvolle en boeiende – wending neemt. Ontdek wat daar te halen is. De beste interviews verlopen zelden volgens plan. Uitzondering: omleidingstactieken. Als iemand doelbewust afdrijft van je vragen, is dat juist een reden om eraan vast te houden of op terug te komen. Benoem het desnoods. 

10. Lees de lichaamstaal

Goede interviewers luisteren met hun oren én hun ogen. Let dus niet alleen op wat iemand zegt, maar ook op het hoe. Aarzelen, bedenktijd winnen (eehm, euh), versprekingen: het betekent vaak dat je op iets interessants bent gestuit. Hetzelfde geldt voor non-verbale signalen, zoals wegkijken of kuchen. Soms is het toeval, meestal niet. Wees dus extra alert en vraag door – nadat je eerst gezwegen hebt. 

Interviewen is een vak

Een goed interview is geen toevalstreffer, maar vakwerk in drie fasen. Aan de voorkant vereist het skills die je van nature moet hebben, zoals geduld en een open houding. Tijdens het gesprek komt het aan op gesprekstechniek en ervaring. Tot slot, bij de uitwerking, gaat het om de kunst iemands woorden tot leven te wekken via een directe, vlotte en actieve vertelstijl. Bij Tekstwerf beheersen we dit ambacht als geen ander. We doen al twintig jaar dagelijks niets anders.

Wil je een interview laten afnemen en uitwerken tot een verhaal met impact? Neem contact op, dan bespreken we samen de beste aanpak.