Menu

Twee copywriters over inclusieve vacatureteksten

Blog
Twee copywriters over inclusieve vacatureteksten

Geschatte leestijd: 4 minuten

Vacatureteksten schrijven is een vak op zich. Je moet precies de toon én inhoud vinden die jouw droomkandidaat over de streep trekken. Nog lastiger wordt het als je vacature ook ‘inclusief’ moet zijn. Dat betekent dat-ie niet alleen je geijkte doelgroep aanspreekt – de club die toch wel solliciteert – maar ook talenten van buiten je vaste netwerk. Vaak moet je hiervoor ingesleten communicatiepatronen doorbreken. En da’s lastig. Hoe pak je dat aan?

De Geschreven Podcast, aflevering 1

Onze eerste Geschreven Podcast gaat over inclusieve vacatureteksten. Mooie term, maar wat wordt er nou eigenlijk mee bedoeld? Welke kennis over inclusief werven is er, en hoe vertaal je die naar concrete copy?

Twee copywriters over inclusieve vacatureteksten

De deelnemers: Rosanne en Martijn

Voor deze podcast sprak Rosanne met Martijn. Rosanne schrijft regelmatig vacatureteksten voor woningcorporatie Staedion, en af en toe voor ABN AMRO. Martijn zat een jaar in het Employer Branding-team van KLM, waar diversiteit en inclusie belangrijke thema's zijn. Allebei krijgen ze weleens het verzoek om een ‘inclusieve vacature’ te schrijven.

Starten maar!

R. Oké, benieuwd wat jij vindt. Als opdrachtgevers om een 'inclusieve vacature' vragen, bedoelen ze meestal: een vacature die ook vrouwen aanspreekt. Soms gaat het ook nog om kandidaten met een 'andere' culturele achtergrond – maar daar wordt het blurry. Valt een Indiase expat hieronder?

M. Uh ja, dat herken ik wel. En dan is er ook nog een verschil tussen 'inclusief taalgebruik' en 'inclusieve vacatureteksten'. Die worden wel door elkaar gehaald.

R. Hoe bedoel je?

M. Inclusief taalgebruik is taal die niemand uitsluit. Denk aan het 'Beste reizigers' van de NS, dat ook ruimte schept voor passagiers die zich niet 'dame' of 'heer' voelen. Een vacature sluit altíjd mensen uit. Als je een hartchirurg zoekt, neem je geen kunsthistoricus aan.

Bij vacatures gaat het er veel meer om dat je buiten je gebruikelijke patronen werft. Zodat je meer diversiteit in sollicitaties krijgt, en uiteindelijk op de werkvloer. Daar kan inclusief taalgebruik een middel in zijn. Maar je kunt ook bewust voor 'masculien' of 'feminien' taalgebruik kiezen, als dat je diversiteitsdoelen dient.

Inclusief taalgebruik is taal die niemand uitsluit. Een vacature sluit altíjd mensen uit.

Inclusieve vacatureteksten draaien om 'belongingness'

R. Kijk, dat begint goed: lekker kritisch op de terminologie. Ik krijg daar wel jeuk van trouwens, 'masculien' of 'feminien' taalgebruik. Je vervalt dan snel in clichés en stereotypen.

M. Toch zijn er allerlei studies die zo’n onderscheid ondersteunen. In het algemeen is het zo dat sommige woorden mannelijke, en andere vrouwelijke associaties oproepen. Vaak onbewust. Een woord als 'besluitvaardig' heeft een mannelijke connotatie, terwijl 'compassie' eerder in de kolom 'feminien' valt.

R. En daar wringt de schoen, want een vrouw kan ook besluitvaardig zijn. Een man kan compassie hebben.

M. Tuurlijk. En de beslissing of jij wel of niet solliciteert, hangt ook niet van dat ene woordje af. In een vacature gaat het om het brede beeld dat je schetst. Van de functie, maar ook van de werkomgeving. In een wetenschappelijk onderzoek dat ik voor KLM gebruikte, kwam ik de term 'belongingness' tegen. Die gaat over de vraag: in hoeverre krijg je het gevoel dat je op die werkplek thuishoort?

De beslissing of jij wel of niet solliciteert, hangt niet van één woordje af.

De feminiene kant van de streep

R. Wow, interessant. Heb je een link naar dat onderzoek?

M. Ja, hier. Dit is het idee: als jij in je vacature onbewust het beeld van een mannenbolwerk schetst, zijn vrouwelijke kandidaten minder geneigd te solliciteren. Ze krijgen niet het idee dat ze bij jouw 'incrowd' horen. Overigens laten mannen zich niet afschrikken door een 'vrouwelijkere' werkomgeving. Mannen solliciteren gewoon.

R. Het zal ook eens niet. Maar dit suggereert dat je in vacatureteksten beter aan de vrouwelijke kant van neutraal kunt gaan zitten. Toch?

Eigenlijk kun je beter aan de vrouwelijke kant van neutraal gaan zitten.

M. Eh, eigenlijk wel ja.

Let op je woordjes

R. En hoe doe je dat dan? Toch niet door je vacature vol te storten met verkleinwoordjes en het woord 'even', lijkt me.

M. Nou, nee. Maar je kunt wel typische machowoorden en -zinnen vermijden...

R. Work hard, play hard!

M. …en het helpt om eigenschappen te omschrijven. In plaats van te zeggen: 'Je bent een leider,' is het beter om het gedrag te beschrijven. 'Als het nodig is, neem je met je team beslissingen.'

De nadruk ligt dan minder op het absolute 'zijn', en meer op de context waarin je werkt. Blijkbaar is dit ook de manier waarop veel vrouwen denken over hun vaardigheden: niet absoluut, maar situatie-afhankelijk. Het mooie is dat dit mannen niet afschrikt, terwijl vrouwen zich meer uitgenodigd voelen om te solliciteren.

Clichés zijn voor niemand leuk

R. Grappig, want dit zijn trucs die ik los van de man-vrouwdiscussie toepas. Situaties omschrijven is ook een manier om aan die eeuwige vacatureclichés te ontsnappen. 'Je bent een echte teamplayer', blergh.

M. Ja nou, goed bezig dus.

Inclusie is meer dan gender

R. Maar nu hebben we het alleen over mannen en vrouwen werven, wat natuurlijk een heel binaire discussie is. Hoe zit het met andere vormen van inclusie? Kandidaten met een niet-Nederlandse achtergrond, met een beperking, een ander geslacht dan m/v?

M. Qua taaltips heb ik daar niet veel over kunnen vinden.

R. Ik las ergens dat je diverser werft als je expliciet over je inclusiebeleid communiceert. Noem het bijvoorbeeld als je kantoor rolstoeltoegankelijk is, genderneutrale toiletten heeft, of als de kantine verschillende diëten serveert – halal, vega. Dat kan volgens mij veel doen voor die 'belongingness'. Als je laat zien dat je, soms letterlijk, ruimte hebt voor specifieke groepen, dan voelen die groepen zich eerder bij je thuis.

Ik las dat je diverser werft als je expliciet over je inclusiebeleid communiceert.

Dik belegd met diversiteit

M. Slim. Maar dan moet je zulk beleid natuurlijk wel hébben. En je moet het subtiel doen, denk ik. Je wilt niet dat je diversiteitsbeleid er in je vacature duimendik bovenop ligt.

R. Waarom niet? Op zich is dat best een onderzoek waard: welk effect heeft het als je expliciet over diversiteit communiceert? Schrikt het mensen af, omdat ze niet de ‘excuus-nogwat’ willen zijn? Of spreekt het juist aan?

M. Onderzoekers mogen zich melden!

R. Is Tekstwerf eigenlijk rolstoeltoegankelijk?

M. Ja, sowieso. We zitten maar op één verdieping: de begane grond. En we hebben maar één wc, dus die is genderneutraal.

R. Dat moeten we dan maar in onze volgende vacaturetekst zetten.

Toch ook behoefte aan een rijtje tips? Hebben we voor je.


Over de Geschreven Podcast

In de Geschreven Podcast praten twee copywriters van Tekstwerf over vragen of onderwerpen die ze tijdens hun werk tegenkomen. Omdat we schrijvers zijn, nemen we niets op - maar schrijven we alles uit. Je hoort het voor je.

Heb jij een onderwerp voor de Geschreven Podcast? Geef het door via hallo@tekstwerf.nl.

Bellen geblazen

Mailen mag ook. We beantwoorden graag je vraag.
Tekstwerf in je mailbox
Met creatieve verhalen, handige schrijftips en ideeën voor mooie content.
Aanmelden